Algengar spurningar

Hnitakerfi er viðmiðið sem gerir tölur að stöðum. Hnitið (500.000, 500.000) er bara tvær tölur — fyrst þegar við vitum að þau eru í ISN93 (Lambert 1993), vísa þau á Reykjavík. Sömu tölur í öðru kerfi vísa á allt annan stað. Þess vegna eru hnit án tilgreinds kerfis í reynd gagnslaus.

Hnit eru aðeins ótvíræð samhliða hnitakerfi sínu — sömu tölur geta vísað á gjörólíka staði í ISN2016, ISN93 og WGS84. Án réttrar merkingar giskar hugbúnaður viðtakandans, og gögnin lenda í hafinu eða metrum til hliðar. Tilgreindu alltaf kerfið skýrt við afhendingu — og ef þú ert í vafa um hvaða kerfi skrá er raunverulega í, getur koordinat.online greint það sjálfkrafa út frá tölunum.

EPSG-kóðar eru ótvíræð númer fyrir hnitakerfi, viðhaldið í alþjóðlegu EPSG-skránni. Í stað þess að skrifa „ISN2016 / Lambert-vörpun“ skrifar maður EPSG:8088 — þá er enginn vafi. Mikilvægustu kóðar Íslands: 8088 (ISN2016/Lambert 2016), 8089 (ISH2004-hæðir), 3057 (ISN93/Lambert 1993) og 4326 (WGS84/GPS). koordinat.online sýnir alltaf EPSG-kóðann fyrir það kerfi sem er greint.

Gögnin hlaðast samt inn — en á rangan stað: í hafinu, í öðru landi eða færð um metra eða sentímetra eftir því hvaða kerfi ruglast saman. Þetta er algengasta villan í landgagnaafhendingum. Snögg sjónræn athugun á koordinat.online grípur hana áður en afhent er.

Klassískt einkenni með þremur dæmigerðum orsökum: (1) hnitakerfið er ranglega túlkað (t.d. Hjörsey-tölur lesnar sem ISN2016), (2) X og Y hafa víxlast — landmælingar skrifa oft norður á undan austri, CAD skrifar austur á undan norðri, eða (3) röng ISN-kynslóð (falskt austurgildi ~500.000 bendir til ISN93, ~2.700.000 til ISN2016). Dragðu skrána inn á koordinat.online: verkfærið prófar þekktu kerfin á tölunum og sýnir hvar punktarnir lenda, svo orsökin kemur strax í ljós.

Öll þrjú koma fyrir í íslenskum gögnum. ISN2016/Lambert 2016 (EPSG:8088) er núverandi opinbera kerfið, staðallinn í GIS og flestum nýjum afhendingum frá 2017. ISN93/Lambert 1993 (EPSG:3057) er eldri kynslóð sem enn er staðall í reynd í mörgum GIS-gögnum og WMS-lögum. Hjörsey 1955 er sögulega viðmiðunin frá því fyrir GPS-öldina — hún lifir áfram í eldri kortum og teikningum, hefur vesturmiðaða ásaröð og aðeins ±7 m nákvæmni gagnvart nútímakerfum. koordinat.online þekkir öll þrjú sjálfkrafa.

GPS/GNSS mælir hæð yfir sporvölunni (stærðfræðilegu líkani jarðar), en íslenskar kótur eru í ISH2004 (EPSG:8089), sem fylgir meðalsjávarborði. Munurinn á Íslandi er 50–70 m og er breytilegur eftir stað. Hrá GNSS-hæð verður því alltaf að umreikna með geóíðulíkani (Icegeoid) áður en hún er borin saman við ISH2004-kótur. Lestu meira á síðunni um hæðarkerfi.

ISH2004 (Landshæðarkerfi Íslands 2004) er opinbera hæðarkerfi Íslands — viðmiðið fyrir allar opinberar kótur, frá skólplögnum til byggingarhæða. EPSG-kóðinn fyrir ISH2004-hæðir er 8089. Sporvöluhæðir úr GNSS (EPSG:8085) eru EKKI ISH2004 — samruglingur þessara tveggja er algeng og dýr villa.

Shape-gagnasafn er í það minnsta þrjár skrár sem heyra saman: .shp (rúmfræðin), .shx (vísiskráin) og .dbf (eigindin) — auk .prj-skrárinnar sem ber hnitakerfið. Vanti .prj, verður hugbúnaðurinn að giska á kerfið. Þjappaðu öllum skránum í eina ZIP og hladdu henni upp á koordinat.online — vanti .prj, er kerfið greint sjálfkrafa út frá hnitunum.

Bæði eru CAD-snið úr AutoCAD-heiminum. DWG er tvíundar vinnusniðið; DXF er opna skiptisniðið sem næstum allur hugbúnaður getur lesið og skrifað. CAD-skrár bera sjaldan hnitakerfi sitt sem lýsigögn — þess vegna er sjálfvirk greining út frá talnasviði hnitanna, eins og koordinat.online notar, oft eina leiðin.

GeoJSON (RFC 7946) og KML (snið Google Earth, OGC-staðall) eru landgagnasnið vefaldarinnar. Báðir staðlar kveða á um WGS84 (EPSG:4326) sem eina leyfða hnitakerfið — því er aldrei vafi um kerfið, aðeins um röðina (lengdargráða á undan breiddargráðu). koordinat.online flytur bæði inn og umreiknar í það kerfi sem þú vinnur í, til dæmis ISN2016.

Já. MapInfo TAB-gagnasöfn (.tab + .dat + .map + .id) og MIF/MID eru hlaðin upp sem ein ZIP-skrá — hnitakerfið er lesið úr CoordSys-skilgreiningu skrárinnar. ESRI FileGeodatabase (.gdb-mappan) er þjöppuð og hlaðin upp á sama hátt; hnitakerfið fylgir með fyrir hverja feature class. Í báðum tilfellum ræður eigin kerfisyfirlýsing skrárinnar frekar en ágiskun.

Tvær leiðir: Ef skráin ber sjálf kerfisyfirlýsingu sína (.prj í Shape, CoordSys í MapInfo, spatial reference í FileGeodatabase), er hún notuð beint. Annars eru talnasvið hnitanna borin saman við þekkt íslensk og norræn kerfi — ISN2016, ISN93, Hjörsey 1955, SWEREF og fleiri — og besta samsvörunin sýnd á kortinu, þar sem þú getur sjálf/-ur staðfest staðsetninguna.

Án reiknings er ekkert vistað — sýningin keyrir í vafranum og gögnunum er eytt þegar síðunni er lokað. Með ókeypis reikningi (þegar betan opnar) má vista gögn í allt að 30 daga.

Grunnverkfærið er ókeypis og án reiknings: sjá gögn á korti, athuga hnitakerfi, allt að 10 punkta og útflutning í ISN2016. koordinat.online Light (39–49 DKK/mán.) gefur ótakmarkaða punkta, lög, teikniverkfæri og útflutning. Fyrir faglegar afhendingar — Hjörsey-umbreytingu, rúmmál, veitugögn — er stóri bróðirinn kworks.dk.

koordinat.online er í lokaðri betaprófun. Skráðu þig á forsíðunni með netfangi og nafni — betaprófarar fá aðgang fyrst og taka þátt í að móta verkfærið.

Þrjú skref á innan við mínútu: (1) Dragðu skrána inn á koordinat.online, (2) sjáðu hvort punktarnir lenda á réttum stað á bakgrunnskortinu — götuheiti og byggingar afhjúpa strax skekkjur, (3) athugaðu að greinda hnitakerfið (EPSG-kóðinn) passi við það sem viðtakandinn ætlast til. Fyrst þá sendirðu skrána.

Hladdu henni upp á koordinat.online. Eldri íslenskar skrár eru yfirleitt í Hjörsey 1955, ISN93 eða ISN2016 — verkfærið prófar frambjóðendurna á móti talnasviðum hnitanna og sýnir niðurstöðuna á kortinu. Þekkirðu svæðið, hefurðu kerfið. Þarf skráin síðan að umbreytast nákvæmlega í nútímakerfi fyrir afhendingu, á sú vinna heima á kworks.dk.