Najczęściej zadawane pytania
Wszystko, co „właściwie powinno się wiedzieć” o układach współrzędnych, a rzadko jest wyjaśnione: dlaczego pliki muszą być oznaczone, czym są kody EPSG, dlaczego dane nagle lądują w morzu — i jak to wszystko sprawdzić w 30 sekund.
Układy współrzędnych — podstawy
Czym właściwie jest układ współrzędnych?
Układ współrzędnych to odniesienie, które nadaje liczbom znaczenie miejsca. Współrzędna (627 375, 204 685) to tylko dwie liczby — dopiero gdy wiadomo, że są w PL-1992 (EPSG:2180), wskazują miejsce koło Szczecina. Te same liczby w innym układzie (np. UTM) wskazują zupełnie inne miejsce. Dlatego współrzędne bez podanego układu są w praktyce bezużyteczne.
Dlaczego moje pliki muszą mieć oznaczony układ współrzędnych?
Współrzędne są jednoznaczne dopiero razem z układem — te same liczby mogą wskazywać zupełnie różne miejsca w PL-1992, PL-2000 czy WGS84. Bez poprawnego oznaczenia oprogramowanie odbiorcy musi zgadywać, a dane lądują w morzu lub o kilkaset metrów w złym miejscu. Zawsze podawaj układ jawnie przy dostawie — a jeśli nie masz pewności, w jakim układzie jest plik, koordinat.online może przeanalizować plik i zaproponować prawdopodobny układ, który potwierdzasz na mapie.
Co to jest kod EPSG?
Kody EPSG to jednoznaczne numery układów współrzędnych, utrzymywane w międzynarodowym rejestrze EPSG. Zamiast pisać „PL-2000 strefa 7 na datum PL-ETRF2000”, wystarczy napisać EPSG:2178 — nie ma wątpliwości. Najważniejsze polskie kody: 2180 (PL-1992), 2176-2179 (PL-2000, strefy 5-8), 9651 (PL-EVRF2007-NH). Uwaga na dwa różne, choć powiązane kody geograficzne: EPSG:4258 to ogólnoeuropejski zbiorczy układ ETRS89 (ensemble), a EPSG:9702 to jego polska 2D-realizacja, w rejestrze EPSG nazywana ETRS89-POL [PL-ETRF2000] (wcześniejsza nazwa ETRF2000-PL pozostaje aliasem) — to właśnie 9702 leży u podstaw PL-1992 i PL-2000. koordinat.online zawsze pokazuje kod EPSG rozpoznanego układu.
Co się stanie, jeśli wybiorę zły układ współrzędnych?
Dane nadal się wczytają — ale w złym miejscu: w morzu, w innym kraju albo przesunięte o metry lub kilometry, zależnie od tego, które układy zostały pomylone. To najczęstszy błąd w dostawach danych geoprzestrzennych. Szybka wizualna kontrola w koordinat.online wychwytuje go przed dostawą.
Dlaczego moje dane lądują w morzu lub setki kilometrów od Polski?
Klasyczny objaw z trzema typowymi przyczynami: (1) układ współrzędnych odczytano błędnie, (2) osie X i Y są zamienione — polska konwencja pisze północ przed wschodem, wiele oprogramowania GIS oczekuje odwrotnie, albo (3) pomylona strefa PL-2000. Przeciągnij plik na koordinat.online: narzędzie zaproponuje prawdopodobny układ i pokaże, gdzie lądują punkty na mapie, dzięki czemu przyczyna ujawnia się od razu.
Jaka jest różnica między PL-1992 a PL-2000?
PL-1992 to jedna strefa dla całego kraju (EPSG:2180, skala 0,9993) — wygodna do map ogólnokrajowych. PL-2000 to cztery wąskie strefy (EPSG:2176-2179, skala 0,999923) z mniejszym zniekształceniem, obowiązkowe dla map wielkoskalowych, EGiB i mapy zasadniczej.
Wysokości
Dlaczego moje wysokości GNSS nie zgadzają się z rzędnymi na projekcie?
GNSS mierzy wysokość nad elipsoidą (matematycznym kształtem Ziemi), a polskie rzędne są w PL-EVRF2007-NH, liczone od quasi-geoidy (bliskiej średniemu poziomowi morza). Różnica w Polsce wynosi ok. 22-48 m i zmienia się geograficznie. Surowe wysokości GNSS trzeba zawsze przeliczyć modelem quasi-geoidy PL-geoid2021, zanim porówna się je z rzędnymi PL-EVRF2007-NH. Więcej na stronie układów wysokościowych.
Co to jest PL-EVRF2007-NH?
PL-EVRF2007-NH (EPSG:9651) to obowiązujący od 1 stycznia 2024 r. polski układ wysokościowy — oficjalne odniesienie dla wszystkich rzędnych. Wysokości elipsoidalne z GNSS NIE są tym samym — mieszanie tych dwóch jest częstym i kosztownym błędem.
Formaty plików
Dlaczego plik Shapefile (.shp) składa się z kilku plików?
Zestaw danych Shapefile to co najmniej trzy powiązane pliki: .shp (geometria), .shx (indeks) i .dbf (atrybuty) — plus plik .prj, który niesie układ współrzędnych. Bez .prj oprogramowanie musi zgadywać układ. Spakuj wszystkie pliki w jedno archiwum ZIP i wgraj je na koordinat.online — jeśli .prj brakuje, koordinat.online zaproponuje prawdopodobny układ, który możesz sprawdzić i poprawić.
Czym różni się DXF od DWG?
Oba to formaty CAD ze świata AutoCAD. DWG to binarny format roboczy; DXF to otwarty format wymiany, który potrafi odczytać niemal każde oprogramowanie. Pliki CAD rzadko niosą swój układ współrzędnych jako metadane — dlatego koordinat.online proponuje prawdopodobny układ na podstawie zawartości pliku, który możesz sprawdzić na mapie.
Co to jest GeoJSON i KML — i dlaczego zawsze są w WGS84?
GeoJSON (RFC 7946) i KML (format Google Earth, standard OGC) to formaty geodanych ery internetu. Oba standardy narzucają WGS84 jako jedyny układ współrzędnych i stałą kolejność — długość geograficzna przed szerokością. Jeśli punkty mimo to lądują w złym miejscu, zwykle wynika to z tego, że liczby wpisane do pliku nie odpowiadają kolejności formatu. koordinat.online importuje oba formaty i przelicza je do układu, w którym pracujesz.
Czy mogę wgrać MapInfo TAB?
Tak. Wersja darmowa odczytuje SHP (.shp lub jako ZIP), CSV, TXT, DXF, GeoJSON, KML/KMZ, MapInfo TAB/MIF oraz Esri File Geodatabase (.gdb). Spakuj cały zestaw plików w jedno archiwum ZIP — dla TAB powiązane są .tab, .dat, .map i .id.
Narzędzie i beta
Jak koordinat.online rozpoznaje, w jakim układzie jest mój plik?
System odczytuje układ współrzędnych automatycznie, gdy plik go zawiera. Jeśli brakuje kodu EPSG, pliku .prj lub nazwy układu, koordinat.online analizuje plik i proponuje najbardziej prawdopodobne układy. Wynik pokazywany jest na mapie, a wybór zawsze można zmienić ręcznie.
Czy moje dane są zapisywane po wgraniu?
Pliki nie są przechowywane trwale. Dane sesji mogą być przetwarzane tymczasowo, a plik dołączony dobrowolnie do zgłoszenia błędu może zostać zachowany maksymalnie przez 30 dni. Twoja ostatnia sesja — punkty, wybrany układ współrzędnych i narysowane warstwy — jest zapisywana lokalnie w przeglądarce przez maksymalnie dobę, dzięki czemu możesz kontynuować tam, gdzie skończyłeś.
Ile kosztuje koordinat.online?
koordinat.online jest w otwartej fazie beta i bezpłatny w okresie testowym. Bez logowania możesz zobaczyć swoje dane na mapie. Zakładając bezpłatny profil, uzyskujesz pełny dostęp do funkcji — rysowania, warstw i eksportu. Do zadań profesjonalnych — precyzyjna transformacja Układu 1965, objętości, dane infrastrukturalne — istnieje rozbudowana platforma kworks.dk.
Kiedy mogę zacząć korzystać z narzędzia?
Już teraz. koordinat.online jest w otwartej fazie beta — wejdź na mapę i przeciągnij plik, bez logowania. Załóż bezpłatny profil, aby rysować, tworzyć warstwy i eksportować.
Dostawa i jakość danych
Jak sprawdzić plik przed dostarczeniem go?
Trzy kroki w mniej niż minutę: (1) przeciągnij plik na koordinat.online, (2) sprawdź, czy punkty lądują we właściwym miejscu na mapie podkładowej — nazwy ulic i budynki od razu ujawniają przesunięcia, (3) sprawdź, czy rozpoznany kod EPSG odpowiada temu, którego oczekuje odbiorca. Dopiero wtedy wyślij plik.
Mam stary plik bez informacji o układzie współrzędnych — co robić?
Wgraj go na koordinat.online. Starsze polskie pliki są zwykle w Układzie 1965, GUGiK-80 lub PL-1992 — narzędzie automatycznie rozpoznaje te układy (współczesny odpowiednik jako pierwsza propozycja, historyczny jako alternatywa), a wszystkie polskie układy można też wybrać ręcznie. Jeśli plik ma zostać następnie precyzyjnie przetransformowany do współczesnego układu dla celów wykonawczych, wymaga to oficjalnych narzędzi GUGiK — zobacz stronę transformacji współrzędnych.
Gdzie przechowywane są moje dane i w jakiej jurysdykcji?
Całe przetwarzanie odbywa się na serwerach w UE. Pliki nie są przechowywane trwale. Dane sesji mogą być przetwarzane tymczasowo, a plik dołączony dobrowolnie do zgłoszenia błędu może zostać zachowany maksymalnie przez 30 dni. Dane nie są przekazywane poza UE poza tym celem diagnostycznym.
Kto stoi za koordinat.online?
koordinat.online zostało zbudowane przez Kirkby Works, z doświadczeniem w geodezji i praktyce pomiarowej. Napisz na [email protected], jeśli masz pytania.
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytanie? Napisz na [email protected] — odpowiedzi tutaj są sukcesywnie rozszerzane.
Przejdź do mapy i wypróbuj wgranie pliku →