GESUT — sieci uzbrojenia terenu w Polsce: od wniosku do mapy
Zanim wjedzie koparka, trzeba wiedzieć, co leży pod ziemią. W Polsce te informacje prowadzi się w GESUT — geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu, którą utrzymuje starosta każdego powiatu. Poniżej: czym GESUT jest, jak zamówić dane, co dokładnie dostajesz w pliku GML i czego te dane nie zastępują.
Czym jest GESUT?
GESUT to geodezyjna ewidencja sieci uzbrojenia terenu — urzędowy zbiór danych o przewodach wodociągowych, kanalizacyjnych, gazowych, elektroenergetycznych, ciepłowniczych, telekomunikacyjnych i specjalnych oraz o urządzeniach z nimi związanych. Prowadzi się ją w powiatowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym (PZGiK), obok mapy zasadniczej i bazy BDOT500.
Ewidencja ma dwa poziomy. Powiatowa baza GESUT jest tą szczegółową — to w niej leżą faktyczne przebiegi sieci — i prowadzi ją starosta; według GUGiK odpowiada za to 380 jednostek. Krajowa baza K-GESUT, prowadzona przez Głównego Geodetę Kraju, ma natomiast bardzo wąski zakres: zgodnie z załącznikiem nr 3 do rozporządzenia obejmuje wyłącznie hydranty, turbiny wiatrowe, wieże telekomunikacyjne i stacje ładowania. Baza krajowa nie zastępuje więc powiatowych — po dane o sieciach idzie się do powiatu.
Podstawą prawną jest ustawa z 17 maja 1989 r. — Prawo geodezyjne i kartograficzne (art. 27 ust. 5) oraz rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 23 lipca 2021 r. w sprawie GESUT (Dz.U. 2021 poz. 1374), które określa model danych, katalog obiektów, układy odniesienia, wymagane usługi sieciowe i schemat GML.
Stan wdrożenia jest publikowany przez GUGiK i wciąż się zmienia:
- 308 z 380 powiatów miało utworzoną bazę GESUT według stanu na III kwartał 2025 r. (dla porównania BDOT500 — 305 powiatów).
- 287 powiatów miało w II kwartale 2026 r. utworzony komplet baz danych PZGiK.
- 380 z 380 powiatów jest podłączonych do usługi przeglądania KIUT na Geoportalu — komplet osiągnięto w lipcu 2019 r.
- Ustawowy termin utworzenia baz to 31 grudnia 2027 r. (art. 53b ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego).
Skoro nie każdy powiat ma jeszcze utworzoną bazę GESUT, dostępność danych zależy od tego, gdzie planujesz roboty. Zanim złożysz wniosek, sprawdź w miejscowym PODGiK, czy baza istnieje i co obejmuje.
Skąd biorą się dane — i czego GESUT nie zastępuje
W Polsce nie ma obowiązku „zgłoś swoje sieci do rejestru” w takiej formie, jaką znają kraje z jednym centralnym rejestrem ledningowym. Dane trafiają do GESUT dwiema drogami, a trzecia procedura — narada koordynacyjna — dotyczy sieci dopiero projektowanych.
Wszystkie trzy ścieżki mają wspólny mianownik: dane pochodzą z pomiaru geodezyjnego, ale ich kompletność zależy od współdziałania podmiotów władających sieciami.
- Sieci nowe — art. 43 Prawa budowlanego nakłada obowiązek geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej. Sieci podziemne mierzy się przed zasypaniem wykopu; pomiar wykonany po zasypaniu nie jest inwentaryzacją powykonawczą w rozumieniu przepisu. Wynik trafia do PZGiK, a stamtąd do GESUT.
- Sieci istniejące — starosta tworzy inicjalną bazę GESUT i przekazuje ją podmiotom władającym sieciami do zaopiniowania. Termin wynosi 60 dni, z możliwością przedłużenia do 90; brak odpowiedzi w terminie oznacza uzgodnienie treści bazy (art. 28e PGiK).
- Sieci projektowane — usytuowanie projektowanych sieci uzbrojenia terenu na obszarach miast i w pasach drogowych podlega obowiązkowej naradzie koordynacyjnej (art. 28b PGiK). Naradę zwołuje starosta nie później niż 14 dni od otrzymania wniosku, a plan sytuacyjny składa się w PDF, podpisany elektronicznie przez projektanta — to ścieżka uzgodnieniowa, nie kanał dostarczania danych wektorowych. Wyłączone są przyłącza oraz sieci przebiegające w całości w granicach jednej działki.
Dane GESUT nie są zgłoszeniem robót ani zezwoleniem na zajęcie pasa drogowego. Nie działa też centralny portal, w którym jedno zgłoszenie trafiałoby do wszystkich właścicieli sieci — poza zamówieniem danych w PODGiK w praktyce kontaktuje się bezpośrednio z gestorami sieci.
Jak zamówić dane GESUT z PODGiK
Dane wektorowe udostępnia powiatowy ośrodek dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej (PODGiK) właściwy dla terenu inwestycji. Procedura jest wnioskowa, odpłatna i zawsze kończy się wydaniem licencji.
-
Ustal właściwy powiat
Zasób jest powiatowy, więc inwestycja przecinająca granicę powiatu wymaga osobnego wniosku w każdym powiecie — z osobnym terminem i osobną opłatą. -
Złóż formularz P z załącznikiem P3
Wniosek o udostępnienie materiałów zasobu składa się na formularzu P. Załącznik dobiera się do zbioru danych: P3 — GESUT, P4 — BDOT500, P2 — EGiB, P1 — mapa zasadnicza. -
Określ obszar i format
Zakres podaje się jako obszar opracowania. Zbiór danych GESUT udostępnia się w GML; część ośrodków wymienia w cenniku również DXF, a mapę zasadniczą wydaje jako wektor DXF lub raster PDF. -
Zapłać opłatę
Stawki wynikają z załącznika do Prawa geodezyjnego i kartograficznego i są corocznie waloryzowane obwieszczeniem. Od 1 stycznia 2026 r. pełny zbiór danych GESUT kosztuje 14,84 zł za hektar (BDOT500 — 7,44 zł/ha, mapa zasadnicza w postaci wektorowej — 29,71 zł/ha). Kwotę dla konkretnego obszaru policzysz w kalkulatorze opłat GUGiK. -
Odbierz dane wraz z licencją
Wnioski o udostępnienie materiałów zasobu realizuje się zwykle do 10 dni roboczych (kopie dokumentów archiwalnych — do 20). Do każdego udostępnienia wydawana jest licencja (art. 40c PGiK) określająca dopuszczalny sposób wykorzystania danych — przeczytaj ją, zanim wprowadzisz dane do systemu informatycznego.
Dane GESUT nie są bezpłatne. Zasadą jest odpłatność (art. 40a ust. 1 PGiK), a zwolnienie z art. 40a ust. 2 pkt 5 obejmuje wyłącznie pierwsze udostępnienie danych GESUT podmiotowi władającemu daną siecią — wykonawca robót ani biuro projektowe się w nim nie mieszczą. Dla przykładu: 50 ha to ok. 742 zł opłaty za GESUT, w jednym powiecie.
Co dostajesz: GML według jednego krajowego schematu
Zbiór danych GESUT udostępnia się w GML — to prawdziwa geometria wektorowa z atrybutami, a nie skan ani wydruk. Warto podkreślić rzecz, która w skali europejskiej nie jest oczywista: schemat aplikacyjny jest jeden dla całego kraju. Ten sam model danych obowiązuje we wszystkich powiatowych bazach, więc plik z jednego końca Polski czyta się dokładnie tak samo jak z drugiego.
Rozporządzenie (§ 15 ust. 3) zobowiązuje Głównego Geodetę Kraju do publikacji schematu w repozytorium interoperacyjności. Aktualny plik to GESUT_1.3tech.XSD (wersja 1.3), przestrzeń nazw geodezyjnaEwidencjaSieciUzbrojeniaTerenu:1.0, oparty na GML 3.2.1.
GUGiK udostępnia bezpłatny urzędowy Walidator plików GML — wtyczkę do QGIS, która sprawdza plik względem tego samego schematu XSD i wykonuje dodatkowe kontrole atrybutów. To wygodny sposób, żeby przed dalszą obróbką upewnić się, że otrzymany plik jest zgodny z rozporządzeniem.
Model rozróżnia przewody (GES_Przewod) i urządzenia związane z przewodami, a katalog obiektów z załącznika nr 1 nadaje im kody: SUWP — wodociągowy, SUKP — kanalizacyjny, SUEP — elektroenergetyczny, SUGP — gazowy, SUCP — ciepłowniczy, SUTP — telekomunikacyjny, SUSP — specjalny, SUNP — niezidentyfikowany. Każdy obiekt niesie przy tym własny komplet atrybutów:
- Geometria — przewody jako geometria liniowa (
gml:Curve), urządzenia jako punkt, linia lub powierzchnia. - Status i eksploatacja — czy obiekt istnieje, oraz w jakim jest stanie użytkowania.
- Władający — podmiot odpowiedzialny za sieć wraz z nadanym przez niego identyfikatorem branżowym.
- Wymiary —
srednicaw milimetrach, wymiar poziomy i pionowy, typ i rodzaj przewodu, funkcja oraz przebieg. - Rzędne — osobna klasa
GES_Rzednaz rzędną góry, rzędną dołu i punktem, dowiązywana do obiektu przezrzednaObiektu. - Cykl życia —
idIIP, początek i koniec wersji obiektu, źródło i numer operatu. - Kartografia — prezentacja graficzna i etykiety w osobnych klasach, więc symbolika nie miesza się z danymi merytorycznymi.
Rzędna to wysokość, nie głębokość. rzednaGory i rzednaDolu podają położenie przewodu w układzie wysokościowym, a nie to, ile gruntu jest nad nim. Głębokość otrzymasz dopiero po zestawieniu rzędnej z wysokością terenu w tym samym punkcie. Zgodnie z § 3 rozporządzenia lokalizację obiektów GESUT określa się w PL-2000 (EPSG:2176–2179), a wysokości w PL-EVRF2007-NH; starszy PL-KRON86-NH można było stosować w GESUT tylko do 31 grudnia 2023 r. Więcej w artykule o polskich układach wysokościowych.
Jak zbudowany jest plik GML
Plik GESUT to tekst XML: każdy przewód jest w nim osobnym obiektem ze współrzędnymi i atrybutami, a nie kreską na obrazku. Dlatego można go narysować w dowolnej skali, zmierzyć, przyciągnąć do niego rysunek i wczytać we własnym programie — a po kliknięciu w przewód zobaczyć, czy istnieje, kto nim włada i jaką ma średnicę. Poniżej: jak taki plik jest poskładany.
Schemat deklaruje dwie przestrzenie nazw: geodezyjnaEwidencjaSieciUzbrojeniaTerenu:1.0 (prefiks ges:) dla pól GESUT oraz http://www.opengis.net/gml/3.2 (prefiks gml:) dla geometrii — czyli GML 3.2.1. Nagłówek pliku GESUT_1.3tech.XSD nosi wersję 1.3 i datę GUGiK 19.01.2023.
Klasy układają się w dziedziczenie. GES_OgolnyObiekt wnosi cykl życia obiektu: idIIP (identyfikator lokalny w przestrzeni nazw typu PL.PZGiK.…GESUT), daty startObiekt i startWersjaObiekt, zrodlo oraz numerOperatu. GES_ObiektGESUT dokłada status, eksploatacja, wladajacy, idBranzowy i odwołania rzednaObiektu. GES_Przewod dodaje geometrię, funkcja i przebieg — a dopiero na końcu stoją klasy branżowe, po jednej na rodzaj sieci.
Rzędne leżą obok geometrii: to samodzielne obiekty klasy GES_Rzedna z własnym punktem gml:Point oraz polami rzednaGory, rzednaDolu i rzedna, dowiązywane do przewodu atrybutem rzednaObiektu. Program czytający GESUT musi więc złączyć te dwa zbiory — wysokość nie jest zapisana w linii przewodu.
Uproszczony fragment przewodu kanalizacyjnego (pominięto idIIP, daty i zrodlo) wygląda tak:
<ges:GES_PrzewodKanalizacyjny gml:id="SUKP.1">
<ges:status>i</ges:status>
<ges:wladajacy>Gmina Przykładowa</ges:wladajacy>
<ges:geometria><gml:Curve srsName="urn:ogc:def:crs:EPSG::2178">…</gml:Curve></ges:geometria>
<ges:przebieg>p</ges:przebieg>
<ges:typPrzewodu>d</ges:typPrzewodu>
<ges:srednica>200</ges:srednica>
</ges:GES_PrzewodKanalizacyjny>
Linia po linii: ges:GES_PrzewodKanalizacyjny — sama nazwa klasy niesie rodzaj sieci; analogicznie GES_PrzewodWodociagowy, …Elektroenergetyczny, …Gazowy, …Cieplowniczy, …Telekomunikacyjny, …Specjalny i …Niezidentyfikowany. Atrybut gml:id to adres obiektu wewnątrz pliku — to nim posługują się odwołania, w tym dowiązanie rzędnych. ges:status — schemat dopuszcza tylko dwie wartości: i (istniejący) i p (projektowany). ges:wladajacy — podmiot władający siecią; obok niego idBranzowy przechowuje identyfikator nadany przez tego władającego.
ges:geometria z srsName — przewody zawsze jako gml:Curve, a układ podany jako jednoznaczny adres EPSG (tutaj strefa PL-2000). Urządzenia mogą być punktem, linią łamaną albo powierzchnią. ges:przebieg — p podziemny, z naziemny, n nadziemny. Osobno funkcja: g przewód główny albo p przyłącze. ges:typPrzewodu i ges:srednica — tu d, czyli kanalizacja deszczowa (dalej o ogólnospławna, s sanitarna, p przemysłowa, l lokalna), oraz średnica jako liczba całkowita w milimetrach; dla przewodów nieokrągłych zamiast niej wymiarPoziomy i wymiarPionowy.
Rodzaje sieci, kolory i oznaczenia na mapie
Symbolika uzbrojenia terenu nie jest w Polsce sprawą lokalną. Rozporządzenie o GESUT wyróżnia w § 4 ust. 1 osiem rodzajów sieci i każdemu przypisuje literę, a kolory i znaki umowne określa rozporządzenie o bazie danych obiektów topograficznych oraz mapie zasadniczej (Dz.U. 2021 poz. 1385, załącznik nr 4) — do którego GESUT wprost odsyła, opisując usługi WMS i WFS. Ten sam przewód ma więc ten sam kolor w każdym powiecie.
Znaki umowne zdefiniowano dla skali 1 : 500; w pozostałych skalach stosuje się je pomniejszone o 25%. Opis przewodu buduje się według stałego schematu: litera rodzaju sieci, oznaczenie typu sieci, oznaczenie źródła danych o położeniu (z pominięciem litery O, czyli pomiaru w nawiązaniu do osnowy), średnica — albo wymiar pionowy i poziomy rozdzielone znakiem / — a dla przewodu nieczynnego dopisek -niecz. Stąd etykieta w rodzaju kd200: kanalizacja deszczowa o średnicy 200 mm.
Sam rysunek również podlega regułom. Przewód projektowany prowadzi się linią przerywaną 3 mm na 1 mm w kolorze swojej sieci, z etykietą „proj.” i oznaczeniem rodzaju sieci; urządzenia projektowane zachowują linię ciągłą, ale dostają tę samą etykietę. Elektroenergetyka ma własny zestaw znaków — jeden dla przewodów podziemnych i cztery dla napowietrznych, osobno dla niskiego, średniego, wysokiego i najwyższego napięcia — przy czym do przewodów nadziemnych, elektroenergetycznych i telekomunikacyjnych, opisu się w ogóle nie stosuje, a przewody napowietrzne rysuje się bez przerw na słupach. Gdy średnica wyrażona w skali mapy jest mniejsza niż 1,5 mm, rysowana jest oś przewodu; przy większych — obie jego krawędzie. Rzędne punktów charakterystycznych opisuje się w kolorze danej sieci tekstem o wysokości 1,5 mm, a kolejność wyświetlania warstw jest z góry ustalona — od sieci wodociągowej do urządzeń towarzyszących.
| Rodzaj sieci | Kolor znaku umownego | Kod przewodu · warstwa usługi |
|---|---|---|
| Wodociągowa litera w | Niebieski — RGB 0, 0, 255 | SUWP · siec_wodociagowa |
| Kanalizacyjna litera k | Brązowy — RGB 128, 51, 0 | SUKP · siec_kanalizacyjna |
| Elektroenergetyczna litera e | Czerwony — RGB 255, 0, 0 | SUEP · siec_elektroenergetyczna |
| Gazowa litera g | Oliwkowy — RGB 191, 191, 0 | SUGP · siec_gazowa |
| Ciepłownicza litera c | Purpurowy — RGB 210, 0, 210 | SUCP · siec_cieplownicza |
| Telekomunikacyjna litera t | Pomarańczowy — RGB 255, 145, 0 | SUTP · siec_telekomunikacyjna |
| Specjalna litera s | Czarny — RGB 0, 0, 0 | SUSP · siec_specjalna |
| Niezidentyfikowana litera x | Czarny — RGB 0, 0, 0 | SUNP · siec_niezidentyfikowana |
Kolor jest cechą mapy, nie pliku. W schemacie GESUT nie ma atrybutu koloru — plik GML niesie kod obiektu, klasę i atrybuty, a barwę nadaje dopiero prezentacja. Program wczytujący GESUT, również nasz, może więc pokazać te same dane w zbliżonej, ale własnej palecie; rozstrzygające są wartości RGB z załącznika nr 4 do rozporządzenia o mapie zasadniczej. Osobne reguły obowiązują w powiatowych usługach WMS: obiekty rysuje się tam linią o grubości 1–2 px z białą otoczką, a przy mniejszych powiększeniach pomija się opisy, symbole i obiekty krótsze niż 10 px.
KIUT i usługi WMS — co obejrzysz bez wniosku
Zanim złożysz wniosek, przebieg sieci możesz obejrzeć bezpłatnie. KIUT — Krajowa Integracja Uzbrojenia Terenu — to usługa WMS prowadzona przez GUGiK, która scala podglądy z powiatów. W dokumencie GetCapabilities usługa deklaruje opłaty jako Brak opłat / none, a ograniczenia dostępu jako NONE; podłączone są do niej wszystkie 380 powiatów.
Usługa udostępnia osobne warstwy dla przewodów wodociągowych, kanalizacyjnych, elektroenergetycznych, gazowych, ciepłowniczych, telekomunikacyjnych, specjalnych i niezidentyfikowanych oraz warstwę urządzeń — w strefach PL-2000, w PL-1992 (EPSG:2180), w WGS 84 i w Web Mercator. Ma jednak ograniczenia, o których trzeba wiedzieć:
- Warstwy przewodów mają ustawione ograniczenie skali — pojawiają się dopiero przy dużych powiększeniach, mniej więcej od 1:2000 wzwyż.
- KIUT to wyłącznie obraz: zapytanie GetFeatureInfo zwraca komunikat, że usługa nie udostępnia danych opisowych. Nie ma tam średnic, rzędnych ani nazwy władającego.
- Powiatowe usługi WMS odpowiadają natomiast na GetFeatureInfo zestawem przewidzianym w załączniku nr 3 — nazwą obiektu, kodem (np. SUKP), identyfikatorem ID_IIP, etykietą i statusem — ale bez geometrii.
- Krajowa usługa K-GESUT udostępnia tylko hydranty, turbiny wiatrowe, wieże telekomunikacyjne i stacje ładowania — do przygotowania robót ziemnych się nie nadaje.
- KIUT zawiera te powiaty, które mają usługę WMS z poprawnymi parametrami i zdecydowały się ją podłączyć — sama obecność warstwy nie gwarantuje więc kompletu treści.
Rozporządzenie wymaga, aby dane z powiatowych baz GESUT były publikowane także przez WFS, czyli w postaci wektorowej. W praktyce te usługi nie są jednak powszechnie otwarte dla odbiorców zewnętrznych — jeden z głównych dostawców oprogramowania dla PODGiK informuje wprost, że usługa WFS dla bazy GESUT działa wyłącznie na potrzeby GUGiK i tylko dla adresów IP GUGiK. Pewną drogą do danych wektorowych pozostaje więc wniosek złożony w PODGiK.
Zobacz uzbrojenie terenu na mapie
Plik jest coś wart dopiero wtedy, gdy ktoś go zobaczy — i to we właściwym miejscu. koordinat.online wyświetla na mapie standardowe formaty CAD i GIS: DXF i DWG, Shapefile, GeoJSON, KML/KMZ, MapInfo TAB oraz zwykły CSV ze współrzędnymi. Narzędzie rozpoznaje przy tym polskie układy — strefy PL-2000 i PL-1992 — i umieszcza rysunek tam, gdzie faktycznie leży.
W praktyce oznacza to, że wyrys z PODGiK albo mapę zasadniczą wydaną w DXF obejrzysz na tle mapy w przeglądarce, bez instalacji i bez zakładania konta — a współrzędne pojedynczych punktów sprawdzisz i przeliczysz w tym samym oknie.
Warto też wiedzieć, jaki pułap jest w ogóle osiągalny. Dania jest pod tym względem wyjątkiem: ma jeden centralny rejestr (LER), ustawowy obowiązek zapytania przed rozpoczęciem robót i standaryzowaną odpowiedź w GML — a ten plik GML wczytuje się bezpośrednio na mapę w kworks, platformie GIS Kirkby Works, gdzie sieci rysują się z prawdziwą geometrią, a atrybuty z odpowiedzi są dostępne po kliknięciu. Polski GESUT jest technicznie blisko tego modelu — również GML 3.2, również z geometrią liniową, średnicą, władającym i rzędnymi — a ten sam silnik może przyjmować kolejne lokalne dostawy wektorowe w miarę, jak stają się dostępne. Jak to wygląda po duńskiej stronie, opisujemy tutaj: ledningsoplysninger i LER.
- Rysunek DXF lub DWG ląduje na mapie we właściwym miejscu — układ źródłowy jest rozpoznawany automatycznie, z możliwością ręcznego wskazania.
- Warstwy z pliku CAD pozostają rozdzielone, więc uzbrojenie można oglądać osobno od pozostałej treści mapy.
- Współrzędne odczytasz i przeliczysz między PL-2000, PL-1992 i WGS 84 bez opuszczania okna mapy.
- Wszystko działa w przeglądarce — bezpłatnie, bez instalacji i bez logowania.
Zanim zaczniesz kopać
Dane GESUT nie są zgodą na prowadzenie robót: nie zastępują zgłoszenia robót, zezwolenia na zajęcie pasa drogowego ani uzgodnień i wskazań gestorów sieci. Dokładność jest taka, jaka wynika z pomiarów wprowadzonych do powiatowej bazy — nie jest przez nas gwarantowana — a ponieważ nie każdy powiat ma jeszcze utworzoną bazę GESUT, dostępność i kompletność danych różnią się w zależności od terenu. Każde udostępnienie materiałów zasobu odbywa się na podstawie licencji (art. 40c PGiK), która określa dopuszczalny zakres wykorzystania i udostępniania danych — sprawdź jej treść, zanim wprowadzisz dane do systemu informatycznego lub przekażesz je dalej. Wyświetlenie pliku na mapie — u nas czy gdziekolwiek indziej — nie zastępuje oficjalnych materiałów z PODGiK ani wskazań właściciela sieci. W razie wątpliwości co do przebiegu sieci skontaktuj się z gestorem.
Najczęściej zadawane pytania o GESUT
Czy w Polsce istnieje odpowiednik systemu „zadzwoń przed wykopem”?
Nie w postaci jednego portalu. Nie ma centralnego serwisu, w którym jedno zgłoszenie trafiałoby do wszystkich właścicieli sieci. Dane o istniejącym uzbrojeniu zamawia się w PODGiK właściwego powiatu, a w praktyce kontaktuje się również bezpośrednio z gestorami sieci. Odrębną, obowiązkową procedurą jest narada koordynacyjna, ale dotyczy ona sieci dopiero projektowanych.
Ile kosztują dane GESUT?
Od 1 stycznia 2026 r. pełny zbiór danych GESUT kosztuje 14,84 zł za hektar; BDOT500 — 7,44 zł/ha, a mapa zasadnicza w postaci wektorowej — 29,71 zł/ha. Stawki pochodzą z załącznika do Prawa geodezyjnego i kartograficznego i są corocznie waloryzowane obwieszczeniem, a opłatę dla konkretnego obszaru policzysz w kalkulatorze opłat GUGiK.
W jakim formacie dostanę dane?
Zbiór danych GESUT udostępnia się w GML, zgodnie z krajowym schematem aplikacyjnym GESUT_1.3tech.XSD opartym na GML 3.2.1. Część ośrodków wymienia w cenniku również DXF, a mapę zasadniczą wydaje jako wektor DXF lub raster PDF. Ścieżka narady koordynacyjnej jest natomiast w całości oparta na PDF.
Czy dane GESUT można pobrać przez WFS?
Rozporządzenie tego wymaga, ale w praktyce pobieranie wektorów przez WFS nie jest powszechnie otwarte dla odbiorców zewnętrznych — jeden z głównych dostawców oprogramowania dla PODGiK informuje, że usługa WFS dla bazy GESUT działa wyłącznie na potrzeby GUGiK i tylko z adresów IP GUGiK. Bezpłatnie i bez wniosku obejrzysz sieci w usłudze WMS KIUT, ale wyłącznie jako obraz, bez atrybutów.
Czy rzędna z GESUT mówi, jak głęboko leży przewód?
Nie. Klasa GES_Rzedna podaje rzędną góry i rzędną dołu obiektu, czyli wysokość w układzie PL-EVRF2007-NH, a nie grubość warstwy gruntu nad przewodem. Głębokość wyliczysz dopiero po zestawieniu rzędnej z wysokością terenu w tym samym punkcie.
Czy plik z PODGiK zobaczę na mapie?
Materiały wydawane w formatach CAD i GIS — na przykład DXF — wczytasz i obejrzysz na mapie w koordinat.online, które rozpoznaje strefy PL-2000 i PL-1992 i umieszcza rysunek we właściwym miejscu; zobacz też DWG i DXF na mapie oraz Shape na mapie. Duński rejestr LER pokazuje, dokąd taki model może dojść: tamtejsza odpowiedź w GML wczytuje się bezpośrednio na mapę w kworks.dk.
Czy zagraniczna firma może zamówić dane GESUT?
Przepisy o udostępnianiu materiałów zasobu (art. 40a PGiK) nie stawiają wymogu obywatelstwa ani siedziby — wniosek na formularzu P może złożyć każdy, odpłatnie i na licencji. Zwolnienie z opłaty obejmuje wyłącznie pierwsze udostępnienie danych GESUT podmiotowi władającemu daną siecią.
Źródła i dalsza lektura
Podstawy prawne, stawki opłat i parametry techniczne pochodzą z Dziennika Ustaw, materiałów GUGiK i Geoportalu oraz z procedur powiatowych ośrodków dokumentacji geodezyjnej i kartograficznej.
-
Dziennik Ustaw RP (2021):
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 23 lipca 2021 r. w sprawie geodezyjnej ewidencji sieci uzbrojenia terenu (Dz.U. 2021 poz. 1374)
Model danych i katalog obiektów (zał. nr 1), osiem rodzajów sieci wraz z literami w, k, e, g, c, t, s, x (§ 4 ust. 1) i typy przewodów (§ 7 ust. 2), układy odniesienia (§ 3 — PL-2000 i PL-EVRF2007-NH; § 16 ust. 3 — PL-KRON86-NH dopuszczony do 31 grudnia 2023 r.), obowiązek publikacji schematu GML (§ 15 ust. 3), wymagane usługi WMS i WFS wraz z nazwami warstw, kolejnością wyświetlania i odesłaniem do przepisów o mapie zasadniczej w zakresie prezentacji graficznej, a także zawartość GetFeatureInfo i zakres bazy krajowej (zał. nr 3). -
Dziennik Ustaw RP (2021):
Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z 23 lipca 2021 r. w sprawie bazy danych obiektów topograficznych oraz mapy zasadniczej (Dz.U. 2021 poz. 1385)
Załącznik nr 4: znaki umowne zdefiniowane dla skali 1 : 500 i pomniejszane o 25% w pozostałych skalach (rozdz. 1 ust. 1–2), schemat opisu przewodu (ust. 5), brak opisu dla przewodów nadziemnych (ust. 6), prezentacja obiektów projektowanych linią przerywaną 3 mm na 1 mm (ust. 9), rzędne w kolorze sieci (ust. 10) oraz rozdz. 5 — kody obiektów GESUT i znaki umowne wraz z kolorami RGB (SUWP 0,0,255; SUKP 128,51,0; SUEP 255,0,0; SUGP 191,191,0; SUCP 210,0,210; SUTP 255,145,0; SUSP i SUNP 0,0,0). -
GUGiK / geoportal.gov.pl:
Utilities network (GESUT)
Powiatowe bazy GESUT prowadzą starostowie — odpowiada za nie 380 jednostek. -
GUGiK / geoportal.gov.pl (2025):
Stan utworzenia baz danych w III kwartale 2025 r.
308 powiatów z utworzoną bazą GESUT i 305 z bazą BDOT500. -
GUGiK / geoportal.gov.pl (2026):
Stan utworzenia baz danych
287 powiatów z kompletem utworzonych baz danych (II kwartał 2026 r.) oraz ustawowy termin 31 grudnia 2027 r. wynikający z art. 53b ust. 2 PGiK. -
GUGiK:
Schematy aplikacyjne publikowane w repozytorium interoperacyjności
Oficjalna strona wejściowa do schematów aplikacyjnych GML dla baz PZGiK, w tym GESUT. -
GUGiK (GitHub — Walidator plików GML) (2023):
Schemat aplikacyjny GESUT_1.3tech.XSD
Wersja 1.3 (nagłówek GUGiK 19.01.2023), przestrzenie nazw geodezyjnaEwidencjaSieciUzbrojeniaTerenu:1.0 i http://www.opengis.net/gml/3.2 (GML 3.2.1); dziedziczenie GES_OgolnyObiekt → GES_ObiektGESUT → GES_Przewod i klasy branżowe GES_Przewod*; atrybuty idIIP, startObiekt, zrodlo, numerOperatu, status (i/p), eksploatacja, wladajacy, idBranzowy, funkcja (g/p), przebieg (p/z/n), typPrzewodu, srednica, wymiarPoziomy i wymiarPionowy; klasa GES_Rzedna z rzednaGory, rzednaDolu i rzedna, dowiązywana przez rzednaObiektu. -
GUGiK:
Urzędowy Walidator plików GML (wtyczka QGIS)
Bezpłatne narzędzie GUGiK do walidacji plików GML względem schematu XSD wraz z kontrolami atrybutów. -
GUGiK:
Krajowa Integracja Uzbrojenia Terenu (KIUT) — usługa WMS
Dokument GetCapabilities: opłaty „Brak opłat / none”, ograniczenia dostępu „NONE”, warstwy przewodów według branż, obsługa PL-2000, PL-1992 (EPSG:2180), WGS 84 i Web Mercator oraz ograniczenie skali dla warstw przewodów; usługa obejmuje powiaty, które podłączyły poprawnie skonfigurowany WMS. -
GUGiK:
K-GESUT — usługa WMS krajowej bazy GESUT
GetCapabilities wymienia wyłącznie warstwy: hydranty, turbiny wiatrowe, wieże telekomunikacyjne i stacje ładowania. -
Geoforum (2019):
Komplet powiatów w KIUT
Wszystkie 380 powiatów podłączone do Krajowej Integracji Uzbrojenia Terenu (sierpień 2019 r.). -
GEOPOZ Poznań (BIP):
Udostępnianie materiałów powiatowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego (procedura O7)
Formularz P z załącznikami (P1 — mapa zasadnicza, P2 — EGiB, P3 — GESUT, P4 — BDOT500), GML jako format GESUT oraz termin realizacji do 10 dni roboczych (do 20 dla kopii dokumentów archiwalnych). -
Powiat Piaseczyński (2026):
Zmiana cennika za materiały PZGiK od 1 stycznia 2026 r.
Stawki obowiązujące od 1 stycznia 2026 r. na podstawie obwieszczenia z 16 października 2025 r. (M.P. 2025 poz. 1123): GESUT — 14,84 zł/ha, BDOT500 — 7,44 zł/ha, mapa zasadnicza wektorowa — 29,71 zł/ha. -
GUGiK:
Kalkulator opłat za materiały PZGiK
Urzędowy kalkulator do wyliczenia opłaty za konkretny zakres udostępnianych danych. -
LexLege — Prawo geodezyjne i kartograficzne:
Art. 28e (inicjalna baza GESUT), art. 40a (odpłatność) i art. 40c (licencja)
Art. 28e — przekazanie inicjalnej bazy podmiotom władającym sieciami, termin 60 dni z przedłużeniem do 90 i skutek braku odpowiedzi; art. 40a ust. 1 — zasada odpłatności, ust. 2 pkt 5 — zwolnienie tylko dla pierwszego udostępnienia podmiotowi władającemu siecią; art. 40c — licencja. -
ArsLege — Prawo geodezyjne i kartograficzne:
Art. 28b — narady koordynacyjne
Obowiązek koordynacji usytuowania projektowanych sieci uzbrojenia terenu na obszarach miast i w pasach drogowych; wyłączenie przyłączy i sieci w granicach jednej działki. -
BIP Powiat Kartuski:
Koordynacja usytuowania projektowanych sieci uzbrojenia terenu
Opis procedury: plan sytuacyjny w PDF podpisany elektronicznie przez projektanta, narada zwoływana nie później niż 14 dni od otrzymania wniosku. -
ArsLege — Prawo budowlane:
Art. 43 — geodezyjne wyznaczenie obiektów w terenie i inwentaryzacja powykonawcza
Obowiązek geodezyjnej inwentaryzacji powykonawczej; sieci podziemne mierzy się przed zasypaniem wykopu. -
GEOBID:
Informacja w związku z ankietą GUGiK dotyczącą usług WMS/WFS
Dostawca oprogramowania dla PODGiK: usługa WFS dla bazy GESUT udostępnia dane wyłącznie na potrzeby GUGiK i działa tylko dla zapytań z adresu IP GUGiK.